Βιβλιοθήκη της «Ελευθεροτυπίας»

Σεπτεμβρίου 27, 2007

ΓΙΑ ΠΟΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ;

Filed under: Uncategorized — vivliothiki @ 8:37 πμ

Η οριστική απόσυρση του βιβλίου της Ιστορίας της Στ΄Δημοτικού σηματοδοτεί αναμφίβολα τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται η ελληνική κοινωνία, στην πλειονότητά της, την ιστορία. Ανεξάρτητα από το πώς αποτιμά κανείς το συγκεκριμένο εγχειρίδιο, έχει ενδιαφέρον να σταθούμε στο επιχείρημα των περισσότερων πολέμιων του βιβλίου, που έχει να κάνει με τη «ζώσα μνήμη» – τη μνήμη, για παράδειγμα, της Μικρασιατικής καταστροφής. «Δεν θα υποκύψουμε στη λήθη», ακούσαμε να διατρανώνουν σε κάθε τόνο όσοι εξεγέρθηκαν με την, ομολογουμένως ατυχή, διατύπωση περί «συνωστισμού» στο λιμάνι της Σμύρνης.

Κανείς ιστορικός δεν θα παραναγνώριζε τη λεπτή νοητική και ψυχική διεργασία την οποία συνιστά η διαλεκτική της ιστορίας και της μνήμης (ή των μνημών, για να είμαστε ακριβέστεροι). Ωστόσο, είναι προτιμότερος ένας βαθύς στοχασμός πάνω στις σχέσεις τους παρά η αντιπαράθεσή τους σε μάχες από τις οποίες η γνώση αναπόφευκτα θα βγει ζημιωμένη. Αυτήν την λυσσώδη αντιπαράθεση παρακολουθήσαμε πρόσφατα και νομίζουμε ότι θα άξιζε να δώσουμε λίγο χώρο σε μια νηφάλια αντιμετώπιση του φαινομένου. Θα θέλαμε τις απόψεις σας πάνω στην ουσία του βιβλίου και όχι πάνω στο πολιτικό ζήτημα που προκάλεσε η θλιβερή σπουδή της κυβέρνησης να το αποσύρει αναξιολόγητο, υποκύπτοντας στις πιέσεις των άκρων. Προς τούτο, παραθέτουμε ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από το μόλις εκδομένο βιβλίο «Προσεγγίζοντας το Ολοκαύτωμα στο ελληνικό σχολείο», μια σειρά διδακτικών προσεγγίσεων στο μοναδικό αυτό ιστορικό γεγονός, την οποία επεργάστηκε ομάδα ιστορικών με επικεφαλής τον Γιώργο Κόκκινο. Γράφει ο Κόκκινος στην εισαγωγή του:

«Στη σημερινή ιστορική συγκυρία, η γνωριμία των παιδιών και των νέων με την Ιστορία στη διττή μορφή της, τόσο της γνώσης των γεγονότων και των βιωμάτων των ανθρώπων του παρελθόντος όσο και της αφηγηματικής τους αναπαράστασης και της ερμηνευτικής τους σημασιοδότησης (…),  γενικότερα η διαθεσιμότητα και η ικανότητα των παιδιών και των νέων να πλοηγούνται στον ιστορικό χρόνο προσδίδοντάς του νόημα με τη χάραξη νοερών διαδρομών, δεν επιτυγχάνονται αποκλειστικά και μόνο μέσω του σχολικού μηχανισμού, αλλά και με επικοινωνιακούς διαύλους, όπως τα πολιτικά κόμματα, η Εκκλησία, τα ΜΜΕ, ο κινηματογράφος, η τηλεόραση, το Διαδίκτυο και γενικότερα η Δημόσια Ιστορία, η πολιτισμική βιομηχανία και η πολιτιστική τεχνολογία, που στο σύνολό τους συγκροτούν τους μηχανισμούς και τις μορφές της μαζικής ιστορικής επικοινωνίας διαμορφώνοντας από κοινού με την ιστορική εκπαίδευση το πλαίσιο, τις ορίζουσες και τις σημασιοδοτήσεις της ιστορικής κουλτούρας.

Αν και η μαζική κουλτούρα, η πολιτισμική βιομηχανία και η πολιτιστική τεχνολογία δε διεκδικούν την αποκλειστικότητα στην αποθάρρυνση κάθε προσπάθειας εμβάθυνσης και κριτικής προσέγγισης του παρελθόντος, αποσκοπώντας μάλλον, όπως άλλωστε και οι ιδεολογικοί μηχανισμοί του κράτους, στην ιδεολογική χειραγώγηση μέσω της επιλεκτικής αναφοράς στο παρελθόν, της μυθοποίησης και της συγκρότησης συμπαγούς συλλογικής ταυτότητας, παρά ταύτα δεν μπορεί να αμφισβητηθεί η μοναδικότητά τους στην «αισθητοποίηση» του παρελθόντος, στον μετασχηματισμό δηλαδή επιλεγμένων του όψεων σε κερδοφόρο θέαμα που κατά κανόνα εξυπηρετεί έμμεσα την κοινωνικοπολιτική συμμόρφωση και τον ιδεολογικό έλεγχο και σπανίως την κριτική εγρήγορση. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι μηχανισμοί και οι μορφές ιστορικής επικοινωνίας, αν εξαιρέσουμε θύλακες-δίκτυα μόνο της ακαδημαϊκής ιστοριογραφίας, των εκπαιδευτικών θεσμών, των ΜΜΕ και της πολιτιστικής τεχνολογίας, είτε αποδύονται στην κατασκευή γενεαλογικών σχημάτων αδιάσπαστης εθνολογικής και πολιτισμικής συνέχειας είτε διαχειρίζονται ιστορικούς μύθους εργαλειοποιώντας το παρελθόν για να εξυπηρετήσουν ιδεολογικές σκοπιμότητες, είτε δημιουργούν έναν άκριτο παροντισμό, που ομογενοποιεί και τεμαχίζει αυθαίρετα τον ιστορικό χρόνο, κάνοντας το παρόν να φαντάζει αυτονόητο, είτε, τέλος, δημουργούν μαζικά αντανακλαστικά εξιδανίκευσης του παρελθόντος (…)»

Τοποθέτηση που φαντάζει εξαιρετικά επίκαιρη, αν αναλογιστεί κανείς το πώς αντιμετώπισαν το επίμαχο βιβλίο τα ΜΜΕ, οι πολιτικοί, η Εκκλησία, και αν αναλύσει τον τρόπο με τον οποίο έδειξαν να αντιλαμβάνονται τις σχέσεις ιστορίας και μνήμης. Περιμένουμε τα σχόλιά σας.

Κατερίνα Σχινά

Advertisements

5 Σχόλια »

  1. istoria epistimh kai «antikimenikothta»

    akousa tixea xthes to bradi enan kirio megalhs ilikias pou
    prospathise na eksigisei thn antikimenikothta ths istorias me ena anekdoto

    se ena dikasthrio o enagomenos kanei enan prologo makroskelh anaferomenos sta apodiktika stixia tou
    telionontas o dikasths tou leei exete dikio

    o kathgoroumenos diamartirete kai anaptisei ta epixirimata tou
    telionontas o dikasths tou leei exete dikio

    sto telos petagete enas poliths apo to akroathrio
    diamartirete kai ana ferei oti den ginete kai oi dio na exoun dikio

    telionontas o dikasths tou leei kai eseis exete dikio

    distixos logo ths pagosmiopiishs
    kai tou kima metanaston
    pou theloume h oxi den stamatiete
    tha vroume brosta mas fenomena gettopiishs kai fasistoethnikismou
    ayta antimetopizonte
    mono me anektikothta kai morfosh stis aksies tou diafotismou
    h enia tou kratous-ethnous tha ekfilistei
    an theloume ena iriniko aurio simvioshs kai synergasias ton laon
    tha prepei na ginoun allages

    Σχόλιο από sl — Σεπτεμβρίου 27, 2007 @ 11:27 πμ | Απάντηση

  2. Γεια στο στόμα σου, άνθρωπε, ακόμη κι αν δεν έχεις ελληνική γραμματοσειρά στο κομπιούτερ σου.

    Σχόλιο από pim — Σεπτεμβρίου 27, 2007 @ 12:31 μμ | Απάντηση

  3. Διαβάστε και το βιβλίο του Λιάκου. Πώς το παρελθόν γίνεται ιστορία. Μολονότι μερικές φορές σαν να μου φαίνεται δογματικός, μας διαφωτίζει σε πολλά.

    Σχόλιο από manos — Οκτώβριος 4, 2007 @ 4:37 μμ | Απάντηση

  4. Επιτέλους…έγινε και κάτι σωστό σ΄αυτον τον τόπο…που μου θέλουν και μονδέρνα ιστορία…

    Να πάνε να παίξουνε proevolution τα μούλικα, που θέλουν να μάθουν ότι δεν υπήρξε κρυφό σχολειό, ότι η εκκλησία δεν ήτο στυλοβάτης της Επανάστασης του 21, ότι οι Τούρκοι δεν είναι ένας πολεμοχαρής λαός διψασμένος για αίμα που φυσικά δεν ευρίσκετο σε κατάσταση άμυνας κατά την Ελληνική εκστρατεία στη Μικρά Ασία.

    Όχι.

    Τα παιδιά να συνεχίσουν να μαθαίνουν αυτά που μάθαιναν οι Έλληνες τόσα χρόνια, να γαλουχηθούν στον πατριωτισμό στο ρατσισμό και τη μισαλλοδοξία που ελεύθερα θα πρέπει να επιδεικνύουν κάθε φορά που απειλούνται τα εθνικά μας συμφέροντα ή όποτε τους κάνει κεφι. (πχ αν αλλοδαπός τους πάρει τη θέση του πάρκινγκ.)

    Και για το όνομα του Χρυσού και της Παραλίας, στα καινούργια βιβλία να μπει κάτι (έστω μια παραγραφούλα…) που να γεννά μίσος και απέχθεια για τους Σκοπιανούς καθώς πασίδηλον εστί οτι αποτελούν την μεγαλύτερη σύγχρονη απειλή για το περήφανο αδούλωτο και ανάδελφο Έθνος μας με τα τερτίπια που κάμουν.

    Το βιβλίο ήταν η αρχή της αφύπνισής μας πατριώτες.
    Ας βγούμε όλοι στους δρόμους, στις πλατείες κι ας κάψουμε, ας βροντοφωνάξουμε, ας τραγουδήσουμε τον ύμνο τον Εθνικό, ας βγούμε από τους καναπέδες μας μπας και ξυπνήσει τούτη η έρμη η χώρα.

    Σχόλιο από deadniro — Οκτώβριος 5, 2007 @ 10:50 πμ | Απάντηση

  5. συμμετείχα κι εγώ σε αρκετές συζητήσεις γύρω από το θέμα. Μάλιστα είχα κατεβάσει ΚΑΙ το βιβλίο ιστορίας, και το διάβασα ΟΛΟΚΛΗΡΟ (αν και πολύ βιαστικά) και μετά… έχασα το αρχείο (σώζοντάς το σε CD που χάθηκε, λόγω εκκαθάρισης σξληρού δίσκου).

    Στις συζητήσεις αρχικά πήρα το μέρος των υπερασπιστών του βιβλίου, αργότερα διαπίστωσα ότι δεν ήταν και άγιο αλλά πράγματι είχε αρκετά ελαττώματα (με τίποτε τόσο τραγικά όσο αυτά που έλεγαν οι αντίπαλοί του). Βρίσκω την ίδια μου την ενασχόληση με το 100% ανούσιο αυτό θέμα, σαν ταχυφαγικό σεμινάριο στη νεοελληνική διχόνια και φανατισμό-χωρίς-αιτία.

    Αγαπητή Κατερίνα, ΕΝΑ πράγμα με πείραξε, όμως, με προβλημάτισε, και με εμβολίασε με σωτήριο τρόπο ενάντια σε ΚΑΘΕ είδους παρόμοια μελλοντική ανουσιολογία και μπουρδολογία-διαμάχης: – Το ότι ένθερμοι πολέμιοι του βιβλίου, και μάλιστα ΜΗ-δεξιοί, αρκετά αριστεροί και μετριοπαθείς μάλιστα (που δεν θα κατανομάσω τώρα γιατί είναι άσχετο με το θέμα ΠΟΙΟΙ είναι)… έκαναν ΑΚΟΜΗ χειρότερη «παραποίηση Ιστορίας» μέσα στα δικά τους blog, τα οποία πετσόκοψαν κυριολεκτικά μέσω του δικαιώματος moderation (ιδιωτικής λογοκρισίας) εξίσου καλά με έμπειρο χασάπη που κόβει κρέας για τας-κεμπάμπ. Παραποίησαν λοιπόν ΤΟΣΟ βάναυσα τη ΔΙΚΗ ΜΑΣ, την άμεση (ιντερνετική) ιστορία, ώστε ΔΕΝ μπορώ να τους φανταστώ ως έχοντες τον ΠΑΡΑΜΙΚΡΟ βαθύτερο σεβασμό για καμία απολύτως «αντικειμενική Ιστορία» (πλην εκείνης που βολεύει τις δικές τους έμμονες ιδέες και επιδιώξεις).

    Και ένα δεύτερο με πείραξε, αλλά… λιγότερο. Από την πλευρά των υπερασπιστών του βιβλίου (τώρα) ότι ΟΥΤΕ ένας τους δεν μίλησε για την ΠΡΟΦΑΝΗ δυνατότητα ΑΜΕΣΩΝ διορθώσεων, επεκτάσεων και αναβαθμίσεων αυτού του βιβλίου, μέσω διαδικτύου (εκτός αν το έκαναν τόσο ανεπαίσθητα ώστε να μη το πρόσεξα – που ΠΑΛΙ δεν μετρά).

    ΟΥΤΕ ένας δεν θύμισε ΚΑΙ στους τελευταίους, ότι τα παιδιά του ΑΜΕΣΟΥ μέλλοντος θα τους θεωρούν ΑΠΑΝΤΕΣ, λίαν επιεικώς, εντελώς χεσμένους, διότι ΜΟΝΟ στο αποχωρητήριο θα υπάρχει ακόμη χρήση για χαρτί (και αυτό ακόμη ζήτημα είναι) διότι το Ηλεκτρονικό Οικολογικό Χαρτί τους θα συνδέεται με το ΣΥΝΟΛΟ της ίδιας της Ιστορικής Γνώσης από χιλιάδες έγκυρες πηγές ταυτόχρονα, με Τεχνητά Νοήμονες Σύμβουλους στο πλευρό τους, ώστε να μην πνιγούν στη θάλασσα Της Απειρης Πληροφορίας, αλλά αντίθετα να τη διασχίζουν επιτυχώς με ΜΟΝΗ πραγματική τους γνώση, την ΙΔΙΑ την Μέθοδο Πλοήγησης και τη Λογική όλων των Μεθόδων Μάθησης…

    (ο νοών νοείτε)
    Χαιρετισμούς πολλούς (ελπίζω να είδατε το άλλο ποστ στο μπλογκ μου – και να μην σας κούφανε εντελώς)

    Σχόλιο από omadeon — Οκτώβριος 23, 2007 @ 6:34 μμ | Απάντηση


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: